Thứ Bảy, 14 tháng 2, 2015

MỘT SỐ TỤC LỄ CÚNG TẾT ĐẦU NĂM CỦA DÂN TỘC VIỆT


Hằng năm cứ mỗi độ tết đến xuân về, người người, nhà nhà lại nô nức chuẩn bị các công việc để chuẩn bị đón chào năm mới. Từ già trẻ gái trai, từ miền xuôi cho đến miền ngược rộn ràng không khí đón xuân. Ai cũng mong muốn chuẩn bị một cái tết thật tươm tất để hi vọng những điều tốt đẹp, đủ đầy sẽ đến với gia đình trong năm mới sắp đến. Trong không khí đó, việc sắm sửa, chuẩn bị các đồ vật để thực hiện các tục lễ đầu năm được mọi người rất chú ý đến.
Có thể nói, thời điểm đón tết được bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp (ngày ông Táo về Trời). Đến thời điểm này, người dân nô nức đi chợ Tết. Ở những làng quê người ta thường chung tay giết lợn, chung tay gói bánh chưng, bánh tét tùy theo mỗi vùng miền có sự khác nhau.
Tết là dịp duy nhất trong năm có sự sum họp đầy đủ của tập thể gia đình, gia tiên và gia thần. Con cháu dù đi làm ăn ở đâu ngày Tết cũng cố gắng về đoàn tụ với gia đình; hương hồn ông bà tổ tiên các thế hệ cũng cùng về gặp mặt.
Từ sau ngày 23 tháng Chạp, người ta thường đi thăm và quét dọn mồ mả tổ tiên. Mỗi gia đình đều đem theo hương đèn, hoa quả để cúng, mời vong linh tổ tiên về ăn Tết với con cháu.
Chuẩn bị đón năm mới, nhà nhà sẽ dọn sạch bàn thờ tổ tiên và bày mâm ngũ quả.  Ngoài ra có thể kể ra đây một số tục lễ mang tính cổ truyền của dân tộc Việt Nam đã được duy trì, tồn tại từ xưa đến nay:
Tục cúng Giao thừa
Giao thừa là thời điểm giao nhau giữa năm cũ và năm mới. Người ta thường cúng Giao thừa vào khoảng thời gian từ gần 0 giờ (tức giờ Tý) của ngày mùng 1 đầu năm mới. Cúng Giao thừa là lễ rước chư thần (Môn: Thần Cửa, Hộ: Thần Nhà, Tỉnh: Thần Giếng, Táo: Thần Bếp - các vị thần mà ngày 23 tháng chạp âm lịch người ta đã tiễn đưa về chầu Trời), trở lại hạ giới nhân năm mới, là một thói quen phổ biến được nhân dân ta lưu giữ và thực hiện từ bao đời.
Tục đi chùa hái lộc đầu năm
Ngay sau lễ cúng Giao thừa, các gia đình thường có người đi hái lộc. Người ta thường đi chùa cầu nguyện một năm mới nhiều bình an đến cho gia đình và hái lộc về nhà thể hiện cái may mắn, hứa hẹn một năm mới sung túc cho cả gia nhà. Tục mừng tuổi Vào năm mới người ta thường mừng tuổi cho trẻ con và người già trong những phong bao đỏ, với ý nghĩa chúc cho trẻ con mau ăn chóng lớn, học hành chăm ngoan, còn người già thì khỏe mạnh sống lâu với con cháu. Những đứa trẻ thì chúc tụng lại người lớn những điều tốt đẹp như làm ăn phát tài, hưởng nhiều hồng phúc…
Tục khai bút đầu năm
Những người học hành hoặc có con cái học hành thường rất quan tâm đến chuyện này. Tùy vào quan niệm của từng gia đình, hoặc đi xem ngày giờ khai bút với mong mỏi con cái học hành tấn tới, đỗ đạt. Việc khai bút cũng không quá cầu kì, những người biết chữ nho thì lấy mực tàu ra viết vài chữ rồi treo lên xem như may mắn sẽ ở suốt năm, còn những người khác thì có thể viết bất kì điều gì đó như mong ước, lời nhắn nhủ bản thân, vài dòng cảm nhận vào một cuốn sổ riêng để cất giữ. Người ta tin rằng, đầu năm với cảm xúc dồi dào, chữ nghĩa nghiêm túc, ý tứ cao đẹp thì cả năm đó việc học hành sẽ minh mẫn, thông đạt.
Tục xông đất đầu năm
Từ giây phút Giao thừa cho đến sáng mồng một Tết là khoảng thời gian quan trọng cho mỗi gia đình khi đón một vị khách mới – người được xem là người đầu tiên đặt chân vào nhà, có thể mang may mắn đến cho họ. Với những bậc cao niên, tiền bối điều này lại càng quan trọng bởi họ quan niệm đó là ngày khởi đầu cho một năm nên mọi việc làm diễn ra trong thời gian này đều chi phối, ảnh hưởng suốt cả một năm dằng dặc sau đó. Ngày nay, tục lệ xông nhà cũng có nhiều thay đổi, tuy nhiên, vẫn giữ một số điều cấm kị như những người mang năm tuổi thì không nên đi xông đất bất cứ đâu nếu không gia chủ sẽ bị “dông” cả năm và ai cũng mong được một người tính cách phóng khoáng, hiền lành vào xông đất.
Tục chúc Tết
Tết chính là dịp để con người hướng về tổ tông, có thời gian để thăm hỏi lẫn nhau: con cháu đến thăm hỏi, chúc Tết ông bà, cha mẹ, chú bác; học trò đến thăm thầy cô; bạn bè thăm hỏi, chúc tụng lẫn nhau... Trong dân gian vẫn có câu “Mùng một tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy” là có ý nói lên điều đó. Chúc Tết là một nét đẹp văn hóa thể hiện lòng biết ơn, sự quan tâm lẫn nhau, chung vui đón Xuân, chúc tặng lời lành ý đẹp và niềm hy vọng tình cảm sẽ vững bền dài lâu.
Cúng đưa
Kết thúc ngày Tết là lễ tiễn đưa tổ tiên sau những ngày về đón Xuân mới cùng con cháu. Người dân thường làm lễ cúng tạ tổ tiên vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết tùy theo từng gia đình thường gọi là cúng đưa. Bên cạnh đó, người dân ta còn có một số tục lệ như đơm mâm, hóa vàng... trong lễ tạ ông bà, ông vải.
Ngày nay, Tết đã có nhiều điều thay đổi không như ngày trước, một phần cũng là do cuộc sống xã hội có nhiều biến đổi, tuy nhiên với những giá trị tốt đẹp và là truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc hy vọng rằng, các phong tục tốt đẹp của Tết cổ truyền dân tộc mãi mãi được gìn giữ và phát huy trong mỗi gia đình và cộng đồng người Việt Nam.
Nguyễn Chiến Thắng

TÁC GIẢ: Nam Tran // 2/14/2015 08:41:00 CH
NHÃN :

FACEBOOK COMMENTS

16 nhận xét:

  1. Đây đều là những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nó phần nào góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Ngày Tết Nguyên đán là ngày gặp gỡ của các thế hệ từ vị tiên tổ tới các cháu con. Theo quan niệm của người phương Đông: các vị tiên tổ nối tới cháu con bằng tâm linh giao cảm giữa thế giới hữu hình với thế giới vô hình, sự thờ cúng chính là môi trường gặp gỡ của thế giới hữu hình với vũ trụ thần linh, cho nên bàn thờ ngày tết thể hiện đầy đủ những yếu tố giao cảm đó.

    Trả lờiXóa
  2. Hằng năm, khi cái lạnh của mùa Đông nhường chỗ cho mùa Xuân với muôn hoa khoe sắc, cũng là lúc người dân Việt Nam nô nức sắm sửa cho ngày Tết và đặc biệt là không quên mua sắm lễ vật thờ cúng gia tiên. Bởi tự ngàn đời dân tộc Việt vốn rất coi trọng lễ nghĩa, nên người con hiếu thảo là người biết ơn nghĩa sinh thành của cha mẹ và hiếu lễ với ông bà, tổ tiên.

    Trả lờiXóa
  3. Đối với các dân tộc anh em trong đại gia đình các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam nói chung, thì việc thờ cúng gia tiên với những lễ vật và nghi lễ nói trên trong dịp Tết Nguyên đán là những nét phổ biến nhất. Từ đây những giá trị tốt đẹp của phong tục thờ cúng gia tiên sẽ được phát huy, nhằm góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

    Trả lờiXóa
  4. Tết Nguyên đán mang ý nghĩa thiêng liêng, là dịp để mọi người nhớ về cội nguồn. Trong đó, phong tục thờ cúng tổ tiên ngày Tết của người Việt là một nghi thức tâm linh, thấm đượm tính nhân văn và đạo lý. Tết là dịp để chúng ta mời ông bà tổ tiên về chung vui với cháu con dịp đầu năm mới.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Mối quan hệ giữa những người sống và những người chết cùng chung huyết thống lại càng gắn bó hơn. Trong vòng hai, ba đời thì đó còn là những kỷ niệm rất cụ thể và sâu sắc. Ông bà, cha mẹ dù qua đời nhưng vẫn luôn hiện diện trong tâm tưởng của con cháu, và con cháu

      Xóa
  5. Phong tục thờ cúng tổ tiên ngày Tết cho thấy một mối liên hệ giữa người đã khuất và người còn sống, là dịp báo với tổ tiên năm qua đã và chưa làm được những gì, xin tổ tiên phù hộ mạnh khỏe để sang năm có nhiều thành công mới. Không chỉ trong dịp Tết mà ngay cả khi có việc hệ trọng, người ta đều thắp hương báo với gia tiên, chẳng hạn cưới hỏi, chuẩn bị làm nhà, thi cử… để được phù hộ.

    Trả lờiXóa
  6. Thờ cúng tổ tiên giúp cho con người ta không quên cội nguồn, mà luôn phải nghĩ về trách nhiệm đối với người khác, làm cho người ta biết sợ, biết tôn kính. Mình là con cháu, phải làm sao để không hổ danh ông bà, không làm điều gì xấu ảnh hưởng đến dòng họ, đến những người đã khuất

    Trả lờiXóa
  7. phong tục thờ cúng trong ngày Tết Nguyên đán trải qua hàng ngàn năm tồn tại là cái còn lại trong khi nhiều giá trị đang mất dần đi. Đó là một trong những nhân tố góp phần quan trọng để bảo tồn và duy trì văn hóa truyền thống, và là nét đẹp không thể thiếu mỗi dịp Tết đến xuân về.

    Trả lờiXóa
  8. Phong tục thờ cúng gia tiên được hình thành từ quan niệm vong hồn gia tiên luôn ở gần mình, người sống như được tiếp xúc với tổ tiên qua việc thờ cúng. Nên việc cúng bái gia tiên bao giờ cũng do người con trưởng đứng ra làm chủ lễ trong gia đình.

    Trả lờiXóa
  9. Thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng dân gian của dân tộc có nguồn gốc từ xa xưa và mang đạo lý nhân ái "uống nước nhớ nguồn", xuyên suốt chiều dài lịch sử. Là sự thể hiện quan niệm về nhân sinh của người Việt Nam.

    Trả lờiXóa
  10. Trong các hình thái tín ngưỡng dân gian, thờ cúng tổ tiên là một loại hình tín ngưỡng cổ truyền mang tính phổ quát của người Việt Nam. Là người Việt Nam thì " mọi người đều thờ cúng tổ tiên, mọi người đều thờ ông bà”.

    Trả lờiXóa
  11. Cơ sở quan trọng đầu tiên cho việc hình thành bất cứ tôn giáo tín ngưỡng nào cũng là quan niệm tâm linh của con người về thế giới. Cũng như nhiều dân tộc khác, người Việt xuất phát từ nhận thức “vạn vật hữu linh” - mọi vật đều có linh hồn, và bắt đầu từ giới tự nhiên xung quanh mình.

    Trả lờiXóa
  12. Mối quan hệ giữa những người sống và những người chết cùng chung huyết thống lại càng gắn bó hơn. Trong vòng hai, ba đời thì đó còn là những kỷ niệm rất cụ thể và sâu sắc. Ông bà, cha mẹ dù qua đời nhưng vẫn luôn hiện diện trong tâm tưởng của con cháu, và con cháu luôn cảm thấy trách nhiệm cả về vật chất lẫn tinh thần đối với họ. Niềm tin vào cái chết chẳng qua là một cuộc trở về gặp tổ tiên, ông bà và tổ tiên có thể sẽ dõi theo, phù hộ độ trì cho con cháu, đã là cơ sở hình thành tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

    Trả lờiXóa
  13. Ngày Tết, dân tộc ta có nhiều phong tục hay, đáng được gọi là thuần phong như khai bút, khai canh, hái lộc, chúc tết, du xuân, mừng thọ... Từ trẻ đến già ai ai cũng biết, không nhắc thì thanh thiếu niên cũng mua cho được cành hoa bánh pháo, nghèo cũng có chiếc bánh chưng, chai rượu.

    Trả lờiXóa
  14. là những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nó phần nào góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Ngày Tết Nguyên đán là ngày gặp gỡ của các thế hệ từ vị tiên tổ tới các cháu con. Theo quan niệm của người phương Đông: các vị tiên tổ nối tới cháu con bằng tâm linh giao cảm giữa thế giới hữu hình với thế giới vô hình,

    Trả lờiXóa
  15. thì việc thờ cúng gia tiên với những lễ vật và nghi lễ nói trên trong dịp Tết Nguyên đán là những nét phổ biến nhất. Từ đây những giá trị tốt đẹp của phong tục thờ cúng gia tiên sẽ được phát huy, nhằm góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

    Trả lờiXóa

 

Thống kê

  • bài viết
  • bình luận

Rank Blog

Lượt xem

.
Chia sẻ